-
Монгол Улсын үнэ, мөнгөний бодлого хэрхэн өөрчлөгдөж байна вэ?
― Инфляц, төсөв, мөнгөний бодлогын сүүлийн үеийн чиг хандлага ―
2026 оны 5 дугаар сарын 22-нд зохион байгуулагдсан “TORGONY ZAM – Mongolian Investment Summit 2026” арга хэмжээний урьдчилсан танилцуулгын үеэр ноён Фүжимото Казүхиса (Холбооны өмнөх Тэргүүн) “Монголын эдийн засгийн өнөөгийн байдал” сэдвээр илтгэл тавьсан юм.
1 дүгээр хэсэгт 2025 оны ДНБ-ий өсөлтийн үзүүлэлт болон 2026 оны эдийн засгийн төлөвийн талаар танилцуулсан билээ.
2 дугаар хэсэг болох энэхүү нийтлэлээр тус илтгэлийн агуулгад үндэслэн Монгол Улсын үнийн түвшин, инфляцын хандлагаас гадна төсөв, мөнгөний бодлогын өнөөгийн нөхцөл байдлын талаар танилцуулж байна.
■ Инфляцын түвшний өөрчлөлт ба цаашдын төлөв
Илтгэлд 2023 оноос хойших инфляцын түвшний өөрчлөлт болон бараа, үйлчилгээний ангиллаар үнийн түвшин хэрхэн өөрчлөгдөж буй талаар танилцуулсан байна. Тухайлбал, өмнөх оны мөн сартай харьцуулахад хүнсний бүтээгдэхүүний үнэ 14.1%, боловсролын үйлчилгээ 12.8%, ресторан, зочид буудлын үйлчилгээ 9.9%, согтууруулах ундаа, тамхины үнэ 8.1%, тавилга, гэр ахуйн бараа 7.2%, чөлөөт цаг, үзвэр үйлчилгээ 6.6%-иар тус тус өссөн байна. Мөн Улаанбаатар хотод зарим бараа бүтээгдэхүүний үнэ хэрхэн өөрчлөгдөж байгаа талаар танилцуулсан байна.
Ялангуяа цаашдын инфляцын төлөвийн тухайд, багш, эмнэлгийн ажилтнуудын цалин нэмэгдэхтэй холбоотойгоор эрэлт талаас үүсэх инфляцын дарамт нэмэгдэж, инфляцын түвшнийг өсгөх хүчин зүйл болох эрсдэлтэй гэж тайлбарласан байна.
Түүнчлэн, Ойрх Дорнод дахь мөргөлдөөн хурцдах нь нийлүүлэлтээс шалтгаалсан инфляцын эрсдэлийг нэмэгдүүлэх хүчин зүйл болж болзошгүйг онцолсон байна. Дэлхийн хэмжээнд шатахуун болон үйлдвэрлэлийн түүхий эдийн нийлүүлэлт буурч, хомсдол үүсэхийн зэрэгцээ олон улсын газрын тосны үнэ өсөх нь шатахуун, тээврийн зардлыг нэмэгдүүлж, улмаар бараа, үйлчилгээний үнийг өсгөх эрсдэлтэй гэж тайлбарлав.
■ Төсөв, мөнгөний бодлого
Илтгэлд мөн Монгол Улсын төсөв, мөнгөний бодлогын өнөөгийн нөхцөл байдлын талаар танилцуулсан.
2026 оны улсын төсвийг нийт 31.6 их наяд төгрөгийн орлого, 32.98 их наяд төгрөгийн зарлагаар баталсан бөгөөд 1.4 их наяд төгрөгийн төсвийн алдагдал үүсэхээр байна.
Мөн 2026 оны 1–3 дугаар сарын тэнцвэржүүлсэн орлого өмнөх оны мөн үеэс 2.5%-иар өсөж, 6.3028 их наяд төгрөгт, харин зарлага болон эргэн төлөлт 17.9%-иар нэмэгдэж, 7.6634 их наяд төгрөгт хүрсэн байна. Үүний үр дүнд төсвийн тэнцэл 1.3606 их наяд төгрөгийн алдагдалтай гарсан бөгөөд алдагдлын хэмжээ өмнөх оны мөн үеийнхээс 3.9 дахин нэмэгдсэн байна.
Санхүүгийн салбарын хувьд, 2026 оны 3 дугаар сарын эцсийн байдлаарх зээлийн үлдэгдэл урьдчилсан дүнгээр 45.2964 их наяд төгрөгт хүрч, өмнөх оны мөн үеэс 16.6%, өмнөх сараас 2.5%-иар тус тус өссөн байна. Нийт зээлийн үлдэгдлийн 58.2%-ийг иргэдэд олгосон зээл, 37.1%-ийг аж ахуйн нэгжүүдэд олгосон зээл тус тус эзэлж байна.
Мөн 2026 оны 3 дугаар сарын эцсийн байдлаар чанаргүй зээлийн хэмжээ 2.3171 их наяд төгрөгт хүрч, нийт зээлийн 5.1%-ийг эзэлсэн байна. Энэ нь өмнөх оны мөн үеэс 13.1%-иар өссөн үзүүлэлт юм. Харин анхаарал хандуулах шаардлагатай зээлийн хэмжээ 1.5578 их наяд төгрөгт хүрч, нийт зээлийн 3.4%-ийг эзэлсэн бөгөөд өмнөх оны мөн үеэс 1.2%-иар нэмэгдсэн байна.
Зээлийн болон хадгаламжийн хүүгийн хувьд, 2026 оны 2 дугаар сарын байдлаар үндэсний мөнгөн тэмдэгтээр олгосон зээл болон хадгаламжийн хүүгийн зөрүү 5.4%-д хүрч, өмнөх оноос 0.4 нэгж хувиар буурсан байна. Үүнд жигнэсэн дундаж хадгаламжийн хүү 0.5 нэгж хувиар өсөж, 11.8%-д хүрсэн нь голлон нөлөөлсөн гэж үзжээ.
Харин гадаад валютаар олгосон зээл болон хадгаламжийн хүүгийн зөрүү 6.7% болж нэмэгдсэн байна. Үүний гол шалтгаан нь гадаад валютаар олгосон зээлийн хүү 0.7 нэгж хувиар өсөж, 10.12%-д хүрсэнтэй холбоотой гэж тайлбарласан байна.
■ Монгол Улсын эдийн засгийн сүүлийн үеийн мэдээллийг тогтмол хүргэнэ
Монгол–Японы Эдийн Засаг Нөхөрлөлийн Холбоо нь цаашид ч Монгол Улсын эдийн засаг, хөрөнгө оруулалтын орчны талаарх сүүлийн үеийн мэдээллийг тогтмол хүргэсээр байх болно.
Дараагийн нийтлэлээр Монгол Улсын эдийн засгийн сүүлийн үеийн нөхцөл байдлыг гадаад худалдаа, гадаад валютын нөөц, үл хөдлөх хөрөнгийн зах зээл, цалингийн түвшин зэрэг үндсэн үзүүлэлтүүдээр танилцуулах болно.